Kitap okumanın çocuk gelişimine etkisi ve faydaları nelerdir?
Kitapların çocuğun gelişimine etkisi birçok pedagojik araştırma tarafından ispat edilmiştir. Kitapların çocuğun bilişsel gelişimine etkisi, tıpkı oyuncakların çocuk gelişimine etkisi gibi çocuğun yaşına ve gelişimine bağlı olarak değişmekte. Bu yazımızda sizin için kitap okumanın çocuğa faydalarını ve her yaştan çocuklar için kitap okumayı sevdiren önerileri derledik. Haydi öğrenelim!
Yeni yürüyen çocuklar (1-3 yaş)
Küçük yaşta kitap okumanın faydaları en etkili bu yaş grubundaki çocukların gelişiminde gözlenmekte. Konuşmayı ve yürümeyi yeni öğrenen çocuklar için kitaplar, kelime dağarcığını geliştirmek ve yeni kavramlarla tanışmak için çok eğlenceli bir yol.
Aynı zamanda bu yaş grubuna uygun yalın hikayeler anlatan resimli kitapların çocuğun bilişsel gelişimine etkisi de son derece olumlu.
1-3 yaş çocuklara kitap okumak hakkında ebeveynlerin yapması ve yapmaması gereken bazı davranışları derledik:
Yapılması gerekenler
- Sade ve tekerlemeli kitaplar tercih edin
- Çocuğun ilgisini çekebilecek interaktif, sesli ve dokulu kitaplar tercih edin
- Çocuğun kitaba aşinalık kazanması için aynı kitabı birkaç kez tekrar okuyun.
Yapılmaması gerekenler
- Karmaşık olay örgüsüne sahip hikayeleri tercih etmeyin.
- Çocuğunuzun ilgisini çekmeyen kitapları tercih etmeyin.
1-3 yaş çocuklar için kitap önerileri
- Bana Sarılır Mısın? – Sophie Schoenwald
- Bak Sen Şu Kedilere – Monika Filipino
- Mavi Tren – Ali Berktay
- Uyumak İstemiyorum! – Sam Taplin
- Küçük Vak Vak Serisi – Lauren Thampson
1-3 yaş çocuğa kitap okumanın faydalarını pekiştirmek için çocuğunuzla birlikte yapabileceğiniz bazı aktiviteler derledik:
Aktiviteler
- Göster ve anlat: Kitaptaki resimlere çocuğunuzla bakıp gördüğü nesnelerin (hayvanlar vb.) isimlerini söylemesini isteyebilirsiniz.
- Tahmin oyunu: Hikaye okurken aralıklı olarak durup çocuğunuzdan sırada nasıl olaylar olacağını tahmin etmesini isteyebilirsiniz.
- Sanatsal etkinlikler: Çocuğunuzla beraber hikayede anlatılan kahramanların ve olayların resmini yapabilirsiniz.
Okul öncesi çağı (3-5 yaş)
3-5 yaş grubunda okul öncesi kitap okumak, kitapların çocuğun kişilik gelişimine etkisi için çok önemlidir. Bu dönemde sosyal ve duygusal becerilerin gelişimi, dostluk ve empati temalı hikayelerle desteklenebilir ve çocuklar hayata farklı bakış açılarından bakmayı öğrenir.
Okul öncesi kitap okumanın faydalarından biri dikkat ve hafızayı geliştirmesidir. Karmaşık olay örgüsüne sahip ve bol resimli kitaplar çocukların dikkat eşiğini artırır. Kitapların çocuğun bilişsel gelişimine etkisi en çok bu dönemde gözlenir.
Çocuklara kitap okumak onların dili kullanma becerilerini büyük ölçüde geliştirir, hatta bazı çocuklar okumayı erkenden öğrenebilir.
3-5 yaş çocuklara kitap okumak hakkında ebeveynlerin yapması ve yapmaması gereken bazı davranışları derledik:
Yapılması gerekenler
- Daha karmaşık olay örgüsüne sahip, bol resimli kitaplar tercih edin.
- Empati kurmayı teşvik eden, sosyal becerilerin kullanımına değinen hikayeler tercih edin
Yapılmaması gerekenler
- Çocuğun seviyesinin altında kalan basit kitaplar okumaktan kaçının.
- İleri seviye hikayeler okumak çocukları yorabilir, ileri seviye hikaye kitaplarını erkenden tanıtmaktan kaçının.
3-5 yaş çocuklar için kitap önerileri
- Güneşli bir Gün – Anna Milbourne
- Güvercin Geç Yatmasın! – Mo Willems
- Hayvanat Bahçesinde Diş Fırçalama Günü – Sophie Schoenwald
- Dedektif Zebra ve Kayıp Kurabiyelerin Gizemi – Gill McLean
- Şu Yaramaz Tavşanlar – Ciara Flood
Okul öncesi kitap okumanın faydalarını pekiştirmek için çocuğunuzla birlikte yapabileceğiniz bazı aktiviteler derledik:
Aktiviteler
- Hikaye anlatma: Çocuğunuzdan okuduğunuz hikayenin kendi versiyonunu uydurmasını ve anlatmasını isteyebilirsiniz.
- Drama oyunu: Evde yaptığınız basit kostümler ve oyuncaklarla okuduğunuz hikayeden sahneleri canlandırabilirsiniz.
- Soru-cevap: Kitap okumanın çocuğa faydalarını pekiştirmek için hikaye hakkında sorular hazırlayıp çocuğunuzdan cevaplamasını isteyebilirsiniz.
![](https://www.novakid.com.tr/blog/wp-content/uploads/2024/02/novakid-parent-with-phone.png)
Erken okul çağı (6-8 yaş)
Küçük yaşta kitap okumanın faydaları ve kitapların çocuğun gelişimine etkisi, çocuk okuma öğrendikten sonra daha iyi gözlemlenmektedir. Bu dönemde çocuklara kitap okumak ve çocuğu kitap okumaya teşvik etmek, kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisini görebilmek için önemli.
Erken okul çağındaki çocuğa kitap okumanın faydaları arasında okuduğunu anlama seviyesini geliştirmeleri, eleştirel düşünme becerisini kazandırmaları ve çocuğun ahlaki ikilemleri kavramasını sağlamaları örnek verilebilir.
Bu dönemde çocuklara kitap okumanın yanı sıra kitap sevgisi kazandırmak ve kendi kendilerine kitap okuma alışkanlığı kazandırmak da çok önemli.
6-8 yaş çocuklara kitap okumak hakkında ebeveynlerin yapması ve yapmaması gereken bazı davranışları derledik:
Yapılması gerekenler
- 3-5 yaş çocuk kitaplarına oranla daha az resimli, daha uzun kitaplar tercih edin.
- Çocuğun kendiyle ilişkilendirebileceği karakterler ve olay örgüleri içeren hikayeler tercih edin.
- Çocuğun okuma becerisini geliştirmek amacıyla bağımsız okumayı teşvik edebilirsiniz.
Yapılmaması gerekenler
- Çocuğun okuma seviyesinin üstünde kitaplar tercih etmeyin.
- Seçtiğiniz hikayelerin farklı türlerde olmasına özen gösterin.
6-8 yaş çocuklar için kitap önerileri
- Mete ve Muhteşem Keşfi – Rebecca McRitchie
- Sihirli Ağaç Evi Serisi – Mary Pope Osborne
- Pes Etmeyen Tavuk – Jill Tomlinson
- Yaramaz Porsuk Dani – Christine Nöstlinger
- Pippi Uzunçorap Serisi – Astrid Lindgren
Kitap sevgisi aşılamanın ve kitap okumanın çocuğa faydalarını pekiştirmeniz için 6-8 yaş arası çocuklarla yapabileceğiniz aktiviteler derledik:
Aktiviteler
- Kitap raporu: Çocuğunuzdan, okuduğunuz kitapla ilgili bir kompozisyon yazmasını ya da resim yapmasını isteyin. Hikayedeki favori kısmını ve hikaye karakterlerini çizmesini önerebilirsiniz.
- Kitap kulübü: Kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisini ve sosyal becerileri pekiştirmek için çocuklarınızla bir kitap kulübü kurabilirsiniz. Bu sayede çocuklar arkadaşlarıyla vakit geçirirken kitap sevgisi edinebilirler.
- Kütüphaneye gezi düzenlemek: Okumaya ayrılmış mekanları gezmek ve bu mekanlarda çocuklara kitap okumak, kitapların çocuğun gelişimine etkisini pekiştirir ve çocukların okumayı sosyal bir aktivite olarak görmesini sağlayabilir. Aynı zamanda ebeveynler de kütüphane seçkisinde çocuk gelişimi ile ilgili kitaplar bulabilirler.
İlk gençlik çağı (9-12 yaş)
Kitapların çocuğun gelişimine etkisi, diğer çağlara oranla bu çağda daha yavaş gözlemlenir. 9-12 yaş arası çocuklara kitap okumak yerine çocukla beraber serbest okuma tercih edilebilir.
Bu yaş aralığında kitapların çocuğun bilişsel gelişimine etkisi arasında çocuğu daha karmaşık düşünmeye teşvik etmek ve dünyaya bakış açısını genişletmek sayılabilir. Kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisi ise bireysel kimliğini yeni yeni keşfeden çocukların hikaye karakterlerinde kendilerini bulması sürecinde gözlemlenebilir.
9-12 yaş çocuklara kitap okumak hakkında ebeveynlerin yapması ve yapmaması gereken bazı davranışları derledik:
Yapılması gerekenler
- Girift, resimsiz ya da az resimli, birçok farklı türden kitap tercih edin.
- Kitapların çocuğun gelişimine etkisini yükseltmek için kurgu kitapların yanı sıra kurgu olmayan kitaplar da tercih edin.
- Kitapların konusu ve verdikleri mesajlar ile alakalı tartışmalar yapın.
Yapılmaması gerekenler
- Çocuklar için fazla ciddi temalara sahip kitaplar seçmemeye özen gösterin.
- Çocukları ilgilerini çekmeyen kitaplar okumaya zorlamayın. Kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisi arasında ilgi alanlarını keşfetmelerini sağlamak da var.
9-12 yaş arası çocuklar için kitap önerileri
- Matilda – Roald Dahl
- Küçük Kara Balık — Samed Behrengi
- Harry Potter Serisi – J.K Rowling
- Küçük Pıtırcık Serisi – Goscinny & Sempé
- Percy Jackson ve Olimposlular Serisi – Rick Riordan
Kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisini desteklemek amacıyla yapabileceğiniz bazı aktiviteleri derledik:
Aktiviteler
- Kitap hakkında tartışma: Serbest okuma yaptıktan sonra okuduğunuz kitabın konusu, temaları ve karakterleri hakkında fikir alışverişi yapabilirsiniz.
- Yaratıcı edebiyat: Yaratıcı edebiyat, kitapların çocuğun bilişsel gelişimine etkisini artıran bir aktivitedir. Çocuğunuzu kendi hikayelerini oluşturması veya okuduğu hikayeler üstünde alternatif kurgular yazması için teşvik edebilirsiniz.
- Kitap kapağı tasarımı: Çocuğunuzla okuduğunuz kitaplara yeni kapaklar tasarlayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
İşte kitapların çocuk gelişimine etkisi hakkında sıkça sorulan soruların bazıları!
Çocuk kitaplarının yararları nelerdir?
Kitapların çocuğun gelişimine etkisi son derece pozitiftir. Kitap okumak çocukların bilişsel ve kişisel gelişiminde önemli rol oynar. Küçük yaşta kitap okumanın faydalarından biri de empati yeteneğini ve sosyal becerileri geliştirmesidir.
Çocukların kitap okuması neden önemli?
Kitap okumanın çocuğa faydaları arasında eleştirel düşünme gibi bilişsel yetenekleri geliştirmesi, hayal gücünü ve sosyal becerileri artırması, kişisel gelişime katkıda bulunması gösterilebilir.
Hangi tür kitaplar çocukların gelişimine daha fazla katkıda bulunur?
Belli bir türde yazılmış kitapların çocuk gelişimine etkisi daha fazla değildir. Kitapların çocuğun kişisel gelişimine etkisini gösterebilmeleri için farklı türlerden kitaplar seçmeye ve çocuğun ilgi alanlarını keşfetmesini sağlamaya özen gösterilmelidir.
Kitap okuma hangi yaş grubundaki çocuklar için daha faydalıdır?
Çocuğa kitap okumanın faydaları yaş grubuna göre değişmektedir. Kitapların çocuğun gelişimine etkisi bazı yaş aralıklarında daha hızlı gözlemlenebilse de kitap okumak, bebeklik döneminden ergenlik dönemine kadar çocuk gelişimine farklı boyutlarda katkı sağlar.